{"id":1421,"date":"2022-07-28T11:28:23","date_gmt":"2022-07-28T09:28:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rallyshop.pl\/blog\/?p=1421"},"modified":"2022-08-26T11:24:50","modified_gmt":"2022-08-26T09:24:50","slug":"poradnik-gasnice-i-systemy-gasnicze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.rallyshop.pl\/blog\/2022\/07\/28\/poradnik-gasnice-i-systemy-gasnicze\/","title":{"rendered":"PORADNIK \u2013 Ga\u015bnice i systemy ga\u015bnicze"},"content":{"rendered":"\n

P\u0142omienie, kt\u00f3re mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 w kabinie samochodu podczas wypadku lub zap\u0142onu benzyny przy nieszczelnej instalacji to najbardziej niebezpieczny czynnik stanowi\u0105cy codzienno\u015b\u0107 sport\u00f3w motorowych. Nie bez powodu wiele element\u00f3w wyposa\u017cenia bezpiecze\u0144stwa zawodnika (niepalna odzie\u017c) czy pojazdu ma na celu uchroni\u0107 nas przed skutkami tego zjawiska. Mno\u017c\u0105 si\u0119 przyk\u0142ady kiedy dobrej jako\u015bci wyposa\u017cenie i w\u0142a\u015bciwa reakcja urz\u0105dze\u0144 daje zawodnikom czas na opuszczenie kabiny zanim ogie\u0144 zajmie ca\u0142y pojazd. Ga\u015bnice r\u0119czne oraz systemy ga\u015bnicze to kolejne akcesoria, kt\u00f3re w razie potrzeby ochroni\u0105 \u017cycie kierowcy podczas wy\u015bcigu. Regulacje dotycz\u0105ce stosowania obu urz\u0105dze\u0144 znajdziemy w cz\u0119sto przez nas przywo\u0142ywanym za\u0142\u0105czniku J do Mi\u0119dzynarodowego Kodeksu Sportowego FIA, w artykule 253.<\/p>\n\n\n\n

Ga\u015bnica r\u0119czna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tek musimy sprecyzowa\u0107 czym r\u00f3\u017cni si\u0119 ga\u015bnica od systemu ga\u015bniczego. Ga\u015bnica r\u0119czna<\/a>, jak sama nazwa wskazuje, nie odbiega w zastosowaniu od tych, kt\u00f3re s\u0105 obowi\u0105zkowym elementem wyposa\u017cenia w samochodach poruszaj\u0105cych si\u0119 po drogach publicznych. Ga\u015bnica ma s\u0142u\u017cy\u0107 szybkiemu ugaszeniu ma\u0142ego po\u017caru, w momencie kiedy za\u0142oga jest w stanie sprawnie opu\u015bci\u0107 pojazd i we w\u0142asnym zakresie powstrzyma\u0107 rozprzestrzenianie si\u0119 ognia. Ka\u017cdy pojazd zbudowany zgodnie z wytycznymi FIA musi by\u0107 wyposa\u017cony w jedn\u0105 lub dwie ga\u015bnice umieszczone w dobrze dost\u0119pnym miejscu i zamocowane tak, by wytrzyma\u0107 przeci\u0105\u017cenia o warto\u015bci 25g. W przeciwie\u0144stwie do pojazd\u00f3w cywilnych ga\u015bnice u\u017cywane w motorsporcie musz\u0105 spe\u0142nia\u0107 szereg wymog\u00f3w jak: odpowiedni \u015brodek ga\u015bniczy zatwierdzony przez FIA, pojemno\u015b\u0107 zgodn\u0105 z cytowanym za\u0142\u0105cznikiem, w\u0142a\u015bciwe ci\u015bnienie widoczne na wbudowanym manometrze. Ga\u015bnice musz\u0105 r\u00f3wnie\u017c mie\u0107 aktualn\u0105 dat\u0119 homologacji, kt\u00f3ra wynosi 2 lata od momentu produkcji lub legalizacji i mo\u017ce by\u0107 przed\u0142u\u017cana cyklicznie o kolejne 2 lata.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

System ga\u015bniczy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

System ga\u015bniczy r\u00f3\u017cni si\u0119 od tradycyjnej ga\u015bnicy r\u0119cznej tym, \u017ce zamontowany jest on na sta\u0142e w samochodzie. R\u00f3\u017cnice na tym si\u0119 nie ko\u0144cz\u0105, poniewa\u017c zestaw systemu ga\u015bniczego poza sam\u0105 butl\u0105 zawiera szereg akcesori\u00f3w jak: kilka metr\u00f3w aluminiowych rurek do rozprowadzenia \u015brodka do kabiny i komory silnika, z\u0142\u0105czki do po\u0142\u0105czenia tych przewod\u00f3w, dysze rozpryskuj\u0105ce, naklejki informacyjne oraz w zale\u017cno\u015bci od tego czy system uwalniany jest mechanicznie czy elektrycznie \u2013 odpowiednio linki z r\u0105czkami lub elektryczne w\u0142\u0105czniki. O ile ga\u015bnic\u0105 jeste\u015bmy w stanie ugasi\u0107 elementy zewn\u0119trzne (np. pal\u0105c\u0105 si\u0119 opon\u0119), o tyle systemy ga\u015bnicze dzia\u0142aj\u0105 tylko wewn\u0105trz samochodu (w komorze silnika oraz w kabinie). Systemy s\u0105 urz\u0105dzeniami dzia\u0142aj\u0105cymi zero-jedynkowo \u2013 aktywacja systemu, powoduje natychmiastowe opr\u00f3\u017cnienie ca\u0142ej zawarto\u015bci butli poprzez kilka dysz znajduj\u0105cych si\u0119 w samochodzie. Czynnik ga\u015bniczy rozprowadzany jest od butli systemem aluminiowych przewod\u00f3w i rozpylany jest za pomoc\u0105 dysz rozmieszczonych r\u00f3wnomiernie w kabinie (2 dysze skierowane na zawodnik\u00f3w) oraz komorze silnika (4 kolejne dysze). Podczas gdy ga\u015bnica w razie ma\u0142ego po\u017caru mo\u017ce ugasi\u0107 zarzewie, to system ga\u015bniczy w wielu wypadkach nie musi w og\u00f3le s\u0142u\u017cy\u0107 ugaszeniu po\u017caru. Przy zawarto\u015bci oko\u0142o 4 litr\u00f3w \u015brodka ga\u015bniczego (zale\u017cenie od rodzaju \u015brodka i regulaminu danych zawod\u00f3w) by\u0142oby to ma\u0142o prawdopodobne, szczeg\u00f3lnie w razie wi\u0119kszego po\u017caru wywo\u0142anego zap\u0142onem paliwa. System ga\u015bniczy ma przede wszystkim da\u0107 za\u0142odze czas na bezpieczne opuszczenie pojazdu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Homologacje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

S\u0105 dwie normy dotycz\u0105ce ga\u015bnic i system\u00f3w ga\u015bniczych \u2013 \u201eFIA 2000\u201d oraz zalecany dla ka\u017cdej serii, a wymagany od wy\u017cszych serii (WRC, samochody grupy R1 i R2 i inne opisane w za\u0142. J) FIA 8865-2015. Pierwsz\u0105 norm\u0119 umie\u015bcili\u015bmy w cudzys\u0142owie, poniewa\u017c to zwyczajowa nazwa, norma nie posiada konkretnego numeru homologacji, a ga\u015bnie s\u0105 jedynie zgodne ze Standardem FIA dla \u201eprzewodowych Przeciwpo\u017carowych System\u00f3w Ga\u015bniczych montowanych w Samochodach Wyczynowych\u201d (wydanym w 1999 roku). Lista system\u00f3w zatwierdzonych zgodnie z FIA 2000 znajdziemy w li\u015bcie technicznej numer 16. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy obiema normami to przede wszystkim budowa butli system\u00f3w. W wypadku starszej normy, jest jedna butla, kt\u00f3ra obs\u0142uguje r\u00f3wnomiernie ka\u017cd\u0105 z dysz systemu. Butle zgodne z FIA 8865-2015 podzielone s\u0105 na dwie sekcje \u2013 jedn\u0105 z \u015brodkiem ga\u015bniczym doprowadzonym do kabiny, drug\u0105 do komory silnika. Ciekawostk\u0105 w nowszych systemach jest to, \u017ce wyst\u0119puj\u0105 2 rozmiary butli w zale\u017cno\u015bci od kubatury kabiny. Na chwil\u0119 obecn\u0105 poza kilkoma wy\u017cszymi seriami i kategoriami pojazd\u00f3w posiadanie systemu zgodnego z norm\u0105 8865-2015 jest jedynie zalecane, ale z biegiem lat z pewno\u015bci\u0105 zasi\u0119g b\u0119dzie rozszerzany. Problemem niestety w tym wypadku jest cena, poniewa\u017c o ile systemy FIA 2000<\/a> kupimy za niewiele ponad 1200 z\u0142otych, o tyle te bardziej zaawansowane<\/a> to wydatek rz\u0119du 10 tysi\u0119cy z\u0142otych. Z pewno\u015bci\u0105 jednak, kiedy dojdzie do popularyzacji dwubutlowych system\u00f3w i b\u0119d\u0105 one wymagane w wi\u0119kszej ilo\u015bci zawod\u00f3w, produkcja b\u0119dzie lepiej zoptymalizowana, a ceny ni\u017csze.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015arodek ga\u015bniczy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015arodek ga\u015bniczy to substancja znajduj\u0105ca si\u0119 w butli (systemu lub ga\u015bnicy). Od jej skuteczno\u015bci zale\u017cy czy z auta wyjdziemy bez szwanku. Za\u0142\u0105cznik J wymienia nast\u0119puj\u0105ce dozwolone \u015brodki ga\u015bnicze – AFFF, 4F Universal, FX G-TEC, Viro 3, proszek lub inne \u015brodki ga\u015bnicze homologowane przez FIA. Najta\u0144sze ga\u015bnice r\u0119czne korzystaj\u0105 z proszku, natomiast wy\u017csze modele ga\u015bnic oraz wszystkie systemy ga\u015bnicze bez wyj\u0105tku, z jednego z wy\u017cej wymienionych \u015brodk\u00f3w. \u015arodki ga\u015bnicze dzia\u0142aj\u0105 na zasadzie pokrycia powierzchni p\u0142ynnym filmem (AFFF), kt\u00f3ry w kr\u00f3tkim czasie odcina dop\u0142yw tlenu niezb\u0119dnego w procesie spalania, przez co zdusza p\u0142omienie. Co ciekawe w topowych systemach ga\u015bniczych zgodnych z homologacj\u0105 FIA 8865-2015, producenci stosuj\u0105 inny rodzaj \u015brodka ga\u015bniczego rozpylanego w komorze silnika i inny w kabinie.<\/p>\n\n\n\n

System elektryczny czy mechaniczny?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wyr\u00f3\u017cniamy dwa typy system\u00f3w ga\u015bniczych – elektryczny i mechaniczny. Og\u00f3lna zasada dzia\u0142ania i cel w obu wypadkach jest ten sam, r\u00f3\u017cnice wyst\u0119puj\u0105 w sposobie aktywacji urz\u0105dzenia, czyli rozpocz\u0119cia rozpylania \u015brodka ga\u015bniczego. Systemy mechaniczne<\/a> odpalamy przez poci\u0105gni\u0119cie r\u0105czki, kt\u00f3r\u0105 zako\u0144czona jest stalowa linka, modele elektryczne<\/a> posiadaj\u0105 natomiast specjalny panel steruj\u0105cy, a ich aktywacja polega na przyci\u015bni\u0119ciu przycisku na nim. W obu wypadkach system ga\u015bniczy mo\u017ce by\u0107 odpalony wewn\u0105trz pojazdu przez za\u0142og\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c przez osob\u0119 trzeci\u0105 spiesz\u0105c\u0105 z pomoc\u0105 \u2013 od zewn\u0105trz. Dlatego linki czy przyciski aktywuj\u0105ce wyprowadzone s\u0105 r\u00f3wnie\u017c na b\u0142otnik pojazdu.<\/p>\n\n\n\n

Rodzaj systemu ga\u015bniczego mo\u017cemy wybra\u0107 jedynie w\u015br\u00f3d modeli zgodnych z homologacj\u0105 FIA 2000, poniewa\u017c nowoczesne systemy dwukomorowe, kt\u00f3re opisali\u015bmy wcze\u015bniej, uwalniane s\u0105 jednie elektrycznie. Co do zasady systemy elektryczne s\u0105 dro\u017csze ni\u017c prostsze odpowiedniki z linkami aktywuj\u0105cymi, s\u0105 natomiast prostsze w u\u017cytkowaniu i mniej zawodne, poniewa\u017c nie ma mo\u017cliwo\u015bci zaci\u0119cia linki. W wypadku system\u00f3w elektrycznych jest jednak ma\u0142a pu\u0142apka. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o dezaktywowaniu panelu steruj\u0105cego w momencie serwisowania pojazdu lub podczas pokaz\u00f3w z widowni\u0105, poniewa\u017c niezwykle cz\u0119stym wypadkiem jest aktywowanie systemu przez przypadkowe naci\u015bni\u0119cie przez mechanika czy nawet kibica, kt\u00f3ry przymierza si\u0119 do kierownicy.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Butla aluminiowa czy stalowa?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To ju\u017c detal rzutuj\u0105cy jedynie na wag\u0119 urz\u0105dzenia oraz cen\u0119. Ga\u015bnice czy butle system\u00f3w wykonane z aluminium s\u0105 oczywi\u015bcie l\u017cejsze ni\u017c ich stalowe odpowiedniki, wi\u0119c je\u017celi walczymy z wag\u0105 pojazdu to ka\u017cdy dodatkowy kilogram mo\u017ce mie\u0107 znaczenie. W wypadku ga\u015bnic r\u0119cznych zaoszcz\u0119dzimy oko\u0142o 1 kilogram, przy systemach ga\u015bniczych, w zale\u017cno\u015bci od ich pojemno\u015bci, nawet 2 kilogramy. Wraz ze zbiciem wagi idzie wy\u017cszy koszt urz\u0105dze\u0144 z aluminiowymi butlami.<\/p>\n\n\n\n

Legalizacja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cda ga\u015bnica oraz butla systemu ga\u015bniczego posiada naklejk\u0119 homologacyjn\u0105 z data wa\u017cno\u015bci (miesi\u0105c i rok) oraz manometr wskazuj\u0105cy ci\u015bnienie \u015brodka ga\u015bniczego. Je\u017celi data wa\u017cno\u015bci wygas\u0142a lub ci\u015bnienie spad\u0142o poni\u017cej zadanej warto\u015bci (lub butla jest pusta, poniewa\u017c wystrzeli\u0142a), nale\u017cy albo wymieni\u0107 butl\u0119 na now\u0105 albo przed\u0142u\u017cy\u0107 homologacj\u0119. Legalizacji nie mo\u017cemy wykona\u0107 samodzielnie „u stra\u017caka”. Musimy odes\u0142a\u0107 j\u0105 do certyfikowanej firmy, ale z powodu ma\u0142ej ilo\u015bci takich punk\u00f3w, zwykle nale\u017cy us\u0142ug\u0119 wykona\u0107 bezpo\u015brednio u producenta. W wypadku samej legalizacji sprawnej butli koszt us\u0142ugi powinna zamkn\u0105\u0107 si\u0119 w kwocie 400-500 z\u0142 plus koszt wysy\u0142ki (co stanowi oko\u0142o po\u0142ow\u0119 warto\u015bci nowej butli), ale je\u017celi butl\u0119 nale\u017cy nape\u0142ni\u0107, albo wymieni\u0107 uszkodzone lub zu\u017cyte elementy, cena wzrasta. Niestety nie jeste\u015bmy w stanie wst\u0119pnie oszacowa\u0107 ca\u0142o\u015bciowego kosztu us\u0142ugi, dlatego ostateczna wycena mo\u017cliwa jest dopiero po ogl\u0119dzinach u producenta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

P\u0142omienie, kt\u00f3re mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 w kabinie samochodu podczas wypadku lub zap\u0142onu benzyny przy nieszczelnej instalacji to najbardziej niebezpieczny czynnik stanowi\u0105cy codzienno\u015b\u0107 sport\u00f3w motorowych. Nie bez powodu wiele element\u00f3w wyposa\u017cenia bezpiecze\u0144stwa zawodnika (niepalna odzie\u017c) czy pojazdu ma na celu uchroni\u0107 nas przed skutkami tego zjawiska. Mno\u017c\u0105 si\u0119 przyk\u0142ady kiedy dobrej… <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1422,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[160],"tags":[171,167,170,169,168],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.rallyshop.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1421"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.rallyshop.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.rallyshop.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rallyshop.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rallyshop.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1421"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.rallyshop.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1694,"href":"https:\/\/www.rallyshop.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1421\/revisions\/1694"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rallyshop.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.rallyshop.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rallyshop.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rallyshop.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}